Nghiên cứu thị trường là một hoạt động cần thiết nhằm giúp doanh nghiệp tìm hiểu khách hàng và tình hình cạnh tranh trên thị trường. Nghiên cứu thị trường cũng giúp doanh nghiệp nhìn ra một số xu hướng tác động đến doanh thu và lợi nhuận. Để thực hiện nghiên cứu thị trường thành công, doanh nghiệp cần phải có chiến lược và kế hoạch chứ không thể tùy tiện làm để có thể mắc phải một số sai lầm dưới đây:

1. Chi quá nhiều tiền. Nghiên cứu thị trường không nhất thiết phải cần một ngân sách lớn. Thế nhưng có không ít doanh nghiệp chi ra rất nhiều tiền cho các công ty nghiên cứu thị trường vì họ được hứa hẹn sẽ cung cấp bất cứ số liệu nào về khách hàng và thị trường mục tiêu mà doanh nghiệp cần.

Trong khi đó, doanh nghiệp thật sự chỉ cần một số ít thông tin. Ngoài ra, khi sử dụng dịch vụ nghiên cứu thị trường của một công ty bên ngoài, nên tìm hiểu giá dịch vụ của nhiều nơi khác nhau để có được hợp đồng tốt nhất.

2. Không biết được mình đang cần gì. Một số doanh nghiệp thực hiện nghiên cứu thị trường nhưng không biết mình muốn tìm kiếm thông tin gì (hoặc thông tin nào cũng muốn tìm hiểu). Để nghiên cứu thị trường đạt hiệu quả cao, doanh nghiệp cần phải xác định rõ những thông tin mà mình cần trước khi bắt đầu. Nghiên cứu thị trường phải trả lời cho những câu hỏi rất cụ thể, chẳng hạn khách hàng có những nhu cầu nào, sẽ sẵn sàng bỏ ra bao nhiêu tiền để mua sản phẩm…

3. Chọn nguồn tài liệu tham khảo không tốt. Internet là một nguồn rất tốt để bắt đầu thực hiện nghiên cứu thị trường. Doanh nghiệp cũng có thể tìm đến các thư viện của các hiệp hội chuyên ngành. Nhưng cho dù lấy dữ liệu từ nguồn nào thì điều quan trọng là doanh nghiệp phải để ý đến tính khách quan và tính cập nhật của nguồn dữ liệu đó.

4. Không nghiên cứu đầy đủ thông tin về đối thủ cạnh tranh. Thu thập được càng nhiều thông tin về đối thủ cạnh tranh càng tốt. Càng hiểu rõ về tập quán kinh doanh, chính sách giá cả, những điểm mạnh và điểm yếu của các đối thủ cạnh tranh, doanh nghiệp càng có khả năng tạo ra một vị thế cạnh tranh vững chắc cho mình.

5. Không nghiên cứu thông tin về giá cả. Nghiên cứu thị trường phải tìm hiểu được mức giá mà khách hàng mục tiêu sẵn sàng chấp nhận để mua sản phẩm của doanh nghiệp, cũng như mức giá mà họ có thể chấp nhận để mua sản phẩm tương tự của các đối thủ cạnh tranh khác.

6. Nghiên cứu sai đối tượng khách hàng. Trước khi bắt đầu thực hiện nghiên cứu thị trường và thu thập số liệu, doanh nghiệp cần phải có những hiểu biết nhất định về khách hàng. Một sai lầm mà doanh nghiệp thường mắc phải là thu thập dữ liệu một cách ngẫu nhiên mà phần lớn lại không áp dụng được các nhu cầu kinh doanh của doanh nghiệp.

7. Không sử dụng phương pháp nghiên cứu thích hợp. Nếu chỉ sử dụng một bản câu hỏi thôi thì chưa đủ cho một nghiên cứu thị trường. Điều quan trọng là phải đảm bảo rằng doanh nghiệp có đủ những thông tin cần thiết sau cuộc khảo sát.

8. Không đủ nỗ lực. Những bản câu hỏi hay những cuộc khảo sát sẽ trở nên vô dụng nếu doanh nghiệp không dành đủ thời gian và công sức để có được trả lời từ khách hàng.

9. Chỉ dựa vào một nhóm dữ liệu. Để có được kết quả chính xác, nên sử dụng nhiều nguồn dữ liệu khác nhau, bao gồm cả các nguồn sơ cấp và thứ cấp.

10. Không quan tâm kết quả khảo sát. Không có gì tồi tệ hơn việc bỏ ra nhiều tiền để thực hiện nghiên cứu thị trường nhưng không hề sử dụng những kết quả thu lượm được. Nhiều doanh nghiệp không quan tâm đến các kết quả khảo sát chỉ đơn giản vì chúng không đưa ra được những câu trả lời mà họ mong muốn.

eBrandium.com – Theo Allbusiness

Online tutorials & videos

The following online tutorials are mostly free and will teach you quite a bit about Excel. In fact they are better than some of the expensive classroom training courses.

1. Online introduction to Excel: If you are just starting to use excel, this is the perfect resource for you. Here you will find dozens of audio courses that take a step by step approach to learning excel.
2. DataPig Technologies: The guys from Data Pig Technologies made a comprehensive collection of videos that explain almost every aspect of Excel. From basic Excel concepts to VBA programming. And most of the videos are free!
3. Online Charts Tutorial: Jon Peltier is an Excel-charting superstar. You can use his online tutorial to get you started on Excel charting and also as a reference.
4. Basic Formulas Guide: This excellent tutorial will help you master Excel formulas in no time.
5. Common uses for Formulas: This collection of samples will help you understand what can be achieved by using excel formulas.
6. An introduction to Pivot Tables: The Pivot Table is an amazing tool, but people often shy away from it because Pivot Tables seem complicated. The first page of this PDF contains a clear description of Pivot Tables and how they can be used.
7. Creating a Pivot table: A 7-minute video shows you how to create and work with Pivot Tables.
8. Pivot Tables in Excel 2007: Excel 2007 Pivot Tables are much easier to use. If you use excel 2007, check out this slightly promotional yet excellent introduction to Pivot Tables.
9. Practicing Pivot Tables: This step by step tutorial from Microsoft will help you sharpen your Pivot Table skills.
10. Microsoft Excel help / 2007: When all else fails, Microsoft Excel Help is a good source to try.

Books

In order to harness the full power of Excel, shell out a couple of book bucks. The following books are packed with information and real-world know-how.

General Excel Books

11. Excel Bible 2003 / 2007 version: The “Excel Bible” was written by the renowned Excel expert, John Walkenbach. It explains everything from basic formulas and functions to data validation, and Excel programming. If you have only $30 to spend on Excel training, buy this book.
12. Excel Charts: This book is a comprehensive, yet easy to understand, guide to Excel charting. It’s a useful resource for both beginner and experienced excel users.
13. Excel Formulas: Formulas are the lifeblood of spreadsheets and “Excel Formulas” from John Walkenbach will teach you everything about them. This book covers all things formula, from custom worksheet functions to financials formulas and more.
14. Pivot Tables and data analysis / 2007 version: One of the most useful yet most feared features in Excel… the Pivot Table, is tackled gracefully by Bill Jelen (aka Mr. Excel) and Michael Alexander. Well worth the read.
15. Excel Programming: By far, the best guide to Excel programming. The book also outlines a programming methodology for Excel. The only downside to this book is that it assumes a bit of programming knowledge.
16. Report programming with Excel: If you plan to build a reporting system based on excel, this is the book for you. It shows how to use Excel to build a reporting/data analysis environment and shows how to properly work with SQL databases.

Excel Tips and case studies

17. Excel case studies: While not for the beginner, this book contains valuable, real-world advice on how to make Fxcel do what you want it to do. Make sure you check out the “Making things look good” chapter.
18. Excel Tips: A highly recommended Excel tip book from Mr. Spreadsheet himself.
19. Some more Excel Tips: A compendium of Excel tips. This is not the first book you should own, but I often find that I return to this book when I’m stuck.
20. This isn’t Excel it’s Magic: Bob Umlas is probably the foremost expert on formulas. The things this guy does with formulas will make your hair stand on end. If you are serious about Excel, than buy this book.

Specialized Excel books

21. Principals of finance with Excel: This highly recommended book will help you understand the applicability of Excel in financial environments. It is loaded with real world examples and can help both the financial expert and the techie.
22. Statistical Analysis with Excel: Using plain English and real-life examples, this book provides information that helps with statistical analysis. The book covers samples and normal distributions, probabilities and related distributions, trends and correlations, as well as statistical terms like median vs. mean, margin of error, standard deviation, permutations, and correlations.
23. Business Analysis with Excel: Running a business is complicated. Understanding issues like cost of goods, inventory, sales forecast, tax statements is crucial to success. Business analysis with Excel explains these issues and shows how to tackle them using Excel.
24. Sales Forecasting with Excel: This book shows you how to use Microsoft Excel, to predict trends and future sales based on… numbers. Use data about the past to forecast the future. Excel provides all sorts of tools to help you do that, and this book shows you how to use them.
25. Excel for Chemists: While most of this book is a general introduction to Excel, it is filled with Chemistry oriented examples. The book also contains a complete chapter that shows how Excel can assist chemists in research.

Forums, News Groups and Mailing Lists

No matter how tough or silly your question is, the experts in the following sites/mailing lists will answer it. They will do it for free and usually within a couple of hours. Don’t be shy. Join these communities and ask.

Note: The online Excel community is one of the nicest communities that I have ever had the pleasure of joining.

26. Mailing Lists: Wow. This is the jackpot. The Excel-G mailing list is monitored by the best Excel experts in the world. They answer every question. If you post an interesting enough problem these Excel gurus will compete among themselves to answer first and give the most elegant solution.
27. Mr. Excel Message Boards: A very friendly forum whose members will usually provide you with an answer within 3-5 hours. A bunch of Microsoft MVPs (including the Mr. Excel gang) monitor the forums. And, of course, it has a pure html interface which makes it easier to use.
28. Excel News Groups: If you prefer USENET groups to mailing lists or Message boards, than you’ll love the Microsoft Excel groups. Most questions asked will be answered within 12 hours.
29. ExcelForum.com: ExcelForum.com provides a web interface to the Excel News groups. If you do not want to be bothered with the USENET interface, this site will is a useful alternative.

Excel Experts

Some Excel projects are too big/difficult to tackle alone. Here is a (short) list of some of the best hired guns in the Excel Field (If you know other top-notch Excel experts, drop a link to their site in the comments).

30. Jon Peltier: If you have a charting project/problem, I would recommend working with Jon. Jon brings to the table over 20 years of Excel experience A PhD from MIT and is a Microsoft Excel MVP.
31. Chip Pearson: Mr. Pearson is a renowned Excel expert and while his fees are not low, he is one of the best. If you need an urgent solution or have a critical project, I would consider asking Chip for help.
32. Mr. Excel Consulting Services: The Mr. Excel team is probably the largest Excel consultancy in the world. Their ranks include numerous excel MVPs and they have an amazing amount of Excel Knowledge.
33. JMT Consulting: A consulting service from two respected Excel MVPs: Masaru Kaji and Andrew Engwirda.

Excel Blogs and Tip Sites

Tips sites and Excel blogs will usually send you a daily Excel tip. Many Excel professionals register to these sites and read the daily tips to keep their Excel skills sharp. They also serve as repositories for thousands of Excel case studies.

34. Daily Dose of Excel: A blog managed by Dick Kusleika and authored by many Excel Experts and MVPs. “Daily Dose” is updated several times a week and profiles tips, tricks and news from the excel Industry. Highly recommended!
35. ExcelTip.com: Over the years ExcelTip amassed hundreds of tips and solutions to real world problems. You can either use the categories or the search function to find the information you want. You can also register to a tips newsletter. The site is managed by Joseph Rubin.
36. Official Microsoft 2007 Blog: The Official Excel Blog. Written by the Excel product managers/programmers. It contains a lot of information and how-to articles about Excel. The level of articles on this blog varies from “useful to everyone” to “only for hardcore excel services programmers.”
37. Vital News Excel Tips: Very similar to ExcelTip, this site contains hundreds of tips sorted into categories and offers a weekly newsletter.
38. Chip Pearson Newsletter: A new service from Chip Pearson. Each issue of this newsletter contains a thorough examination of a technique or of an Excel function. For those of you that wish to gain deep knowledge of Excel, this is an excellent resource.
39. Excel User: Excel User contains a “Visitor Question” section and many high quality articles. This site was created and maintained by Charles Kyd.
40. Andrew’s Excel Tips: Andrew Engwirda writes one of the best Excel blogs. What separates Andrew from the flock is his vast amount of Excel and programming experience.
41. Codswallop: Although we are not a strictly an Excel-centered blog, we plan to bring a lot of Excel goodies in near future. Don’t hesitate … subscribe now!
42. Smurf On Spreadsheets: Simon Murphy is an Excel programming master. If you are into Excel Programming, this blog is perfect for you.
43. The Ken Puls Blog: Ken’s blog is neither Excel centered nor frequently updated. However, when Ken does blog about Excel, it’s pure gold. Definitely worth checking out.
44. XL Dennis: Dennis Wallentin writes about developing Excel centered solutions with the .Net framework.
45. Excel Hero: Daniel Ferry’s blog is full of Excel tips and advanced topics intended to inspire you and make you the Excel Hero at your workplace.

Excel Templates

Templates can be a huge time saver and odds are that the spreadsheet you are trying to build already exists. We’ve divided Microsoft’s huge template repository into useful categories so you’ll be able to find the right template for you.

Business Related Templates

46. Budget Templates: Whether you are managing your personal budget, your Wedding budget or your gardening budget, you’ll find a template for it here.
47. Balance Sheets: You can find almost any kind of balance sheet here.
48. Expense Reports: Unexpected expenses can have a nasty effect on your bottom line. Use these templates to record and control expenses (including traveling expenses).
49. Business Forms: Here you can find all types of different forms, from a traveling advance request form to a car mileage log.
50. Inventory Templates: Manage and track you inventory with these templates.
51. Invoices, Work Orders, Packing Slips: This is a real time saver. Whether you work in retail or services, you will find the right invoice/work order template here.
52. Purchase Orders: Not only will these templates help you get the exact the items you need on time and delivered to the right place, they also come in a variety of colors.
53. Receipts: A variety of receipt templates.
54. Time Sheets: Use these templates to track employee work time. You can choose a template that will sum the employee and overall working hours on a daily, weekly or even monthly basis.
55. All kinds of Reports: Different financial and management reports.

Other Templates

56. All Kinds of Lists: Phone List, Grocery List, Reading List, Gift List and much more.
57. Planning Templates: Business and personal planning templates.
58. Schedules: Schedule templates for your employee shifts, business and personal events.

AdditionalTemplate Sites

59. Vertex42 Excel Templates: Dozens of Excel templates. Some even come with a user manual.
60. OZGrid Excel Templates Page: Another big and famous collection of templates.

Excel Tools

Excel is the ultimate killer app. But there are cases where even Excel needs a little help. Here are some Excel Add-ins that can double your effectivness.

61. Asap Utilities: Probably the best known Excel productivity add-in. Asap utilities contains advance selection options, advanced browsing capabilities, better formula handling and much more.
62. Send Mail: This cool little freebie from Ron de Bruin that allows you to send an email with the contents of a workbook, a single sheet or even a selection area.
63. Excel Sentry: Use the Excel Sentry to prevent your business data from falling into the competition’s hands. The Excel sentry allows you to encrypt your spreadsheet in such a way that only you or your employees/coworkers can use it.
64. XL Statistics: A free statistics package that expands the existing Excel functionality.
65. Palo: A free (open source) OLAP server for excel. On-line Analytical Processing servers usually cost hundreds of thousands and sometimes even millions of dollars. Jedox (the company that made Palo) is giving it away. Definitely worth checking out.
66. PDF to Excel: One of the most stubborn sources of data for Excel is PDF files. Whether they are scanned or not, PDF2XL will extract the data for you.
67. FlorenceSoft: This cool little app allows you to easily find the differences between two different sheets.
68. Excel Password Remover: Do you have a terribly important sheet you encrypted and then forgot the password? The Excel Password remover is your locksmith.
69. Tree Plan: A set of data analysis tools from Mike Middleton.
70. DPlot: Create 2D and 3D graphs and plots with DPlot. Especially suited for Engineers and scientist that need expanded charting and plotting functionality. DPlot contains unique chart types such as, the Polar Chart, The triangle plot and more.
71. DigDB: Another well known Microsoft Excel productivity add-in.

Additional Excel Resources

72. Excel User Conference: The Excel user Conference, run by Daemon Longworth (MVP), is by far the best venue to advance you Excel skills. You will learn high-end Excel tips and tricks from the best Excel experts (all the instructors are Microsoft MVPs). Plus, everyone is extremely friendly and you’ll get a bunch of laughs and even a couple of beers.
73. Charts by Jorge Camoes: A site dedicated to Excel charts and charts add-ins. Also runs a chart centered blog.
74. Excel funny videos: Who said Excel wasn’t fun?
75. Excel games: And to top the list. I present Excel… the gaming platform.

Now it’s time to Excel.

Bạn có ý tưởng kinh doanh hay và bạn có thể biến ý tưởng kinh doanh của bạn thành hiện thực qua việc thành lập công ty. Mới đầu tưởng như công việc này không có gì khó khăn. Tuy nhiên, khi tiến hành thành lập công ty có rất nhiều khó khăn, đặc biệt là vấn đề về vốn góp và các quy định pháp luật điều chỉnh hoạt động góp vốn.

Vốn luôn là yếu tố quan trọng trong kinh doanh. Nếu bạn có những ý tưởng kinh doanh hay nhưng không có vốn thì cũng rất khó biến ý tưởng kinh doanh thành hiện thực. Do vậy, việc huy động vốn từ nhiều nguồn khác nhau sẽ rất cần thiết nếu bạn muốn có những thành công trên thương trường. Thông thường, bạn sẽ cùng một số người góp vốn hợp tác làm ăn. Có như thế bạn sẽ đỡ rủi ro hơn trong hoạt động kinh doanh. Nguyên tắc cơ bản của việc góp vốn thành lập công ty là nhất trí, không được rút vốn trực tiếp và thực hiện đầy đủ các trách nhiệm góp vốn của mình. Quan hệ giữa bạn và các thành viên góp viên khác có vai trò đặc biệt quan trọng. Công ty có phát triển bền vững hay không, trước hết cần cân bằng trong quá trình góp vốn, chuyển nhượng vốn, chịu trách nhiệm khi có rủi ro và hưởng lợi.

Nắm bắt những bài học kinh nghiệm điển hình

Trên thực tế, trong quá trình góp vốn đã có rất nhiều tranh chấp xảy ra. Và điều cần thiết là bạn cần giải quyết những vướng mắc này thế nào cho êm đẹp. Dưới đây là một số tình huống trong số rất nhiều những vướng mắc của quá trình góp vốn tại mỗi công ty nhưng nó là những tình huống điển hình và rất hay xảy ra. Điều quan trọng là các thành viên góp vốn trong công ty cần tỉnh táo và xử lý những vướng mắc phát sinh một cách hợp tình, hợp lý chứ không nên vì sự thua thiệt lợi ích đôi chút mà để vướng mắc ngày càng khó giải quyết hơn.

Việc không dùng tiền mặt góp vốn

Công ty A đang chuẩn bị thành lập, trong đó có John, một thành viên góp vốn đã đề nghị mình được góp vốn bằng giấy nhận nợ của một công ty khác. Giá trị giấy nhận nợ này là 250.000 USD. Vấn đề ở đây là có nên để John góp vốn bằng giấy nhận nợ hay không? Việc đánh giá tài sản góp vốn bằng giấy nhận nợ như thế nào, nếu không đòi được thì giải quyết như thế nào?

Trong lĩnh vực tài chính của nhiều nước trên thế giới thì một khoản nợ được xem là một tài sản của chủ nợ, giấy nhận nợ là chứng chỉ quyền tài sản. Nếu các thành viên của A không phản đối thì việc góp vốn bằng giấy nhận nợ của John hoàn toàn có thể chấp nhận được. Giấy ghi nhận nợ này sẽ là tài sản của A sau khi công ty xác nhận việc chuyển nợ từ công ty nhận nợ của John sang cho mình.

Nhưng sau khi công ty A thành lập và đi vào hoạt động một năm thì công ty nhận nợ của John phá sản và công ty A chỉ đòi được công ty này 150.000 USD. Do thiếu tiền nên lúc này công ty A tính đến việc đòi John khoản tiền 100.000 USD còn thiếu để bù vào.

Tuy nhiên, sau khi xem xét và cân nhắc, công ty A nhận thấy hành vi này của mình là không đúng. Một số thành viên góp vốn trong ban quản trị công ty A lý giải rằng việc mình không đòi hết số nợ từ công ty nhận nợ không làm phát sinh trách nhiệm của John vì khoản nợ này đã được chuyển cho công ty A từ ngày mới thành lập. Việc công ty nhận nợ lâm vào tình trạng phá sản sau khi công ty A hoạt động được một năm là hoàn toàn độc lập với việc góp vốn của John. Khi các thành viên trong công ty A thoả thuận chấp nhận khoản nợ là một phần vốn góp thì họ phải biết rằng đã là khoản nợ thì có thể đòi được và cũng có thể không đòi được. Trong quá trình hoạt động, công ty nhận nợ đã trả được 150.000 USD và công ty A đã tiếp nhận số tiền này. Điều đó cho thấy công ty A đã là chủ nợ hợp pháp của công ty nhận nợ đó. Và do vậy, phần vốn góp của John bằng giấy biên nhận nợ là hoàn toàn hợp pháp, công ty A sẽ không có quyền buộc John phải nộp thêm số tiền còn thiếu.

Việc định giá tài sản góp vốn:

Peter góp vốn vào công ty B bằng một mảnh đất ở ngoại ô thành phố của mình. Các thành viên công ty Peter nhất trí miếng đất của Peter trị giá 200.000 USD (mặc dù hiện tại giá của nó chỉ là 90.000 USD) vì tin rằng với sự phát triển của thành phố thì trong tương lai mảnh đất đó sẽ gần trung tâm hơn và do vậy giá trị cũng sẽ cao.

Nhưng sự việc nào ai ngờ tới, đột nhiên thành phố quy hoạch khác đi, miếng đất của Peter vẫn xa trung tâm và vẫn chỉ có giá trị là 90.000 USD. Lúc này, câu hỏi đặt ra cho công ty B là vẫn chấp nhận cho Peter góp vốn với giá trị 200.000 USD hay chỉ là 90.000 USD.

Thường thường khi góp vốn thì các nguyên tắc về tài chính của các quốc gia thường quy định người định giá tài chính phải trung thực và chịu trách nhiệm về tính chính xác đối với tài sản góp vốn. Trường hợp giá trị tài sản góp vốn được định cao hơn giá trị thực tế của nó tại thời điểm góp vốn thì người góp vốn và người định giá phải góp đủ số vốn như đã định.

Tại công ty B, các thành viên công ty đều thừa nhận việc định giá tài sản góp vốn cao hơn giá trị thực tế tại thời điểm góp vốn, do đó các thành viên của công ty B buộc phải định giá lạ tài sản một cách trung thực so với thời điểm và tiến hành góp thêm đủ số vốn 200.000 USD như đã ghi ban đầu. Số vốn góp thêm 110.000 USD được các thành viên thoả thuận phân bố theo số tiền thực tế góp thêm để điều chỉnh quyền sở hữu trong công ty. Việc các thành viên của công ty B cùng nhau đóng góp thêm 110.000 USD là để bảo đảm lợi ích cho các chủ nợ và khách hàng.

Việc phân chia lợi nhuận

Mark cam kết sẽ góp 300.000 USD vốn bằng tiền mặt vào công ty C. Ngay tại thời điểm thoả thuận, Mark đã nộp 100.000 USD, số tiền còn lại các thành viên của công ty C đồng ý cho Mark góp tiếp khi công ty cần.Thoả thuận góp vốn của các thành viên không ấn định cụ thể thời hạn Mark phải tiến hành góp đủ vốn, do vậy tại thời điểm thành lập công ty cần được xem là thời hạn Mark phải hoàn thành nghĩa vụ góp vốn. Sau một năm, công ty C kinh doanh có lãi, trong quá trình chia lợi nhuận thì công ty chỉ chia lợi nhuận cho Mark theo tỷ lệ tương ứng với số tiền 100.000 USD mà Mark đã nộp chứ không phải số vốn là 300.000 USD như trong thoả thuận góp vốn.

Mark đã phản đối việc làm này của công ty C bởi theo Mark thì tỷ lệ góp vón quy định trong Công ty C là căn cứ xác lập tỷ lệ bỏ phiếu, tỷ lệ để chia lợi nhuận và phân chia thiệt hại giữa các thành viên công ty. Vì vậy khi Mark đã cam kết góp vốn 300.000 USD thì trách nhiệm của Mark đối với khoản nợ của công ty không chỉ là số vốn đã góp mà là số vốn đã cam kết góp, hay nói cách khác là nếu công ty C bị phá sản thì Mark cũng phải chịu rủi ro trên toàn bộ số vốn đã cam kết góp là 300.000 USD chứ không phải 100.000 USD. Hơn nữa công ty C chưa có yêu cầu chính thức bằng văn bản yêu cầu Mark phải góp đầy đủ số vốn này, nên chưa có cơ sở để cho rằng Mark không thực hiện đúng trách nhiệm góp vốn. Trước những lý lẽ của Mark, công ty C đã phải chia lợi nhuận cho Mark theo đúng tỷ lệ số vốn đã cam kết góp là 300.000 USD.

Cách thức huy động vốn hiệu quả và đúng luật định

Từ những bài học trên có thể thấy tầm quan trọng của việc huy động vốn. Pháp luật mỗi nước đều có những điều chỉnh rất đa dạng và phong phú đối với hoạt đông huy động vốn, tuỳ thuộc vào trình độ phát triển cũng như những đặc điểm của thị trường mà pháp luật kinh doanh có những quy định khác nhau.

Trong luật của Pháp và một số nước Latinh, việc gọi vốn của công ty được quy định ngay từ khi nó được thành lập. Pháp luật đề ra loại trách nhiệm hữu hạn nếu gọi vốn riêng tư và cổ phần nếu gọi vốn công chúng. Ranh giới gọi vốn đã được định. Muốn thay đổi phương thức huy động vốn phải đổi hình thức công ty. Luật kinh doanh của Mỹ thì làm khác. Mỹ không định loại hình công ty lúc đầu mà để cho công ty trong quá trình hoạt động sẽ chọn cách gọi vốn. Và từ cách gọi vốn đó công ty có một loại hình. Nếu chọn cách gọi vốn riêng tư thì công ty không phải đăng ký với Sở giao dịch chứng khoán và công ty sẽ là loại “Closely held corporation”. Nếu gọi vốn của công chúng thì phải đăng ký và lúc đó nó là một “Public corporation” đại chúng.

Thị trường chứng khoán luôn là nơi huy động vốn hiệu quả nhất trong các phương thức huy động vốn. Tại đây, mục tiêu của đại đa số các công ty là huy động vốn dài hạn, phục vụ các kế hoạch đầu tư lâu dài. Ở Mỹ và Anh, khi thành lập, ngay ở Bản chứng thư lập hội (articles of association) những người sáng lập công ty ấn định số vốn của công ty là bao nhiêu, chia ra bao nhiêu phần bằng nhau, gọi là cổ phần. Khi cổ phần bán đi thì người mua nhận được biên nhận đã trả tiền gọi là cổ phiếu và họ trở thành cổ đông.

Tính toán huy động vốn cách nào là việc giải bài toán vốn gọi được nhiều nhưng chỉ chia quyền quản trị ít. Cổ đông có ba quyền là quản trị công ty, chia lợi nhuận và sau này được chia tài sản còn lại. Bỏ tiền ra, chấp nhận lời ăn lỗ chịu, cổ đông thường muốn được quản trị công ty. Trái lại người lập ra công ty lại không muốn quyền quản trị của mình bị chia xẻ cho nhiều người.

Cổ phần là cách thức giải quyết vấn đề. Công ty bán cổ phần để gọi vốn, giống như bán một viên kẹo. Ở mức phát triển thấp, công ty chỉ có kẹo làm theo hai hình, vuông có đề tên người làm chủ và tròn không đề tên ai. Loại vuông không được chuyển cho ai có tên khác, gọi là cổ phiếu ký danh; loại tròn chuyển cho ai cũng được, cổ phiếu vô danh. Chuyển nhượng cổ phần dễ dàng cũng là một cách thu hút người mua.

Đến mức phát triển cao hơn, người lập công ty đánh vào tính ham lợi của cổ đông. Họ ghi trong chứng thư lập hội là sẽ bán cổ phiếu ưu đãi cho cổ đông nào không đòi quyền quản trị công ty. Ưu đãi là được ưu tiên chia lời. Ưu tiên thì có thể xếp loại nên họ chia ra các loại: Thế nào cũng lấy cổ tức (cumulative), Mức lấy điều chỉnh theo lãi suất (adjustable rate preferred), Có thể chuyển thành cổ phiếu thường (auction rate preferred)… Mục đích của các loại cổ phần này là để “dụ dỗ” các nhà đầu tư, kiểu như ngoài kẹo ra còn có thêm kẹo mềm, kẹo cao su,…. Đó là cổ phần hay cổ phiếu ưu đãi. Và như vậy, công ty sẽ có hai loại cổ phần chính để bán là thường và ưu đãi; riêng loại ưu đãi lại có nhiều thứ.

Chứng thư lập hội sẽ ghi công ty phát hành bao nhiêu cổ phần thường và ưu đãi để gọi đủ số vốn đã định. Số cổ phần thì phải ghi ngay, nhưng cổ phần ưu đãi có thể ghi lúc đầu hay sau này khi tăng vốn. Thường thường công ty định một số vốn cao nhưng không bán hết cổ phiếu mà để chờ sau này khi cần tiền sẽ bán tiếp; khi ấy có thể bán được giá cao hơn giá cũ dù bán trong chốn riêng tư. Do đó có sự phân biệt giữa vốn được quyền huy động (authorized capital) và vốn đã thu tiền (paid up capital).

Để huy động vốn, công ty sẽ bán cổ phiếu cho cổ đông tùy theo số tiền cần có. Nếu định bán cho công chúng, trước khi bán công ty phải đăng ký cổ phiếu với Sở giao dịch chứng khoán, được gọi là niêm yết chứng khoán trên thị trường chứng khoán; lúc đó cổ phiếu có thêm một tên mới là chứng khoán. Nếu chỉ bán cho vài người thì không phải đăng ký cổ phiếu. Tùy theo tình hình tài chính của công ty, nếu làm ăn khấm khá, công ty sẽ mua lại số cổ phiếu đặc ưu đem về cất giữ, gọi là treasury stock. Số còn lại nằm trong tay cổ đông sẽ gọi là outstanding share.

Sau khi gọi vốn lần đầu, những lần sau, muốn tăng vốn, công ty bán nốt số cổ phiếu hãy còn giữ lại lúc đầu, hay phát hành một đợt cổ phiếu mới, gọi là phát hành mới. Loại nào, bao nhiêu thì do hội đồng quản trị công ty quyết định. Cứ mỗi lần phát hành mà muốn bán cho công chúng thì lại phải làm đủ thủ tục niêm yết như lần đầu. Điều này khác với khi vay tiền ngân hàng. Ở đó làm thủ tục lần đầu, lần sau chỉ ký lại. Do vậy, phí tổn để huy động vốn trên thị trường chứng khoán cao hơn là khi đi vay ngân hàng.

Bên cạnh đó, nếu đã bán chứng khoán trên thị trường chứng khoán rồi, mỗi lần phát hành mới, công ty đặt ra ba cách “dụ dỗ” cổ đông hiện có hay để thưởng cho nhân viên cao cấp của mình.

Cách thứ nhất là phát hành cổ phiếu lựa chọn (stock option) cho nhân viên. Khi cầm nó nhân viên được quyền mua hay bán một số chứng khoán của công ty theo một giá đã định trước khi hết hạn vào một ngày nào đó. Cổ phiếu lựa chọn có thể là một Call option cho họ quyền mua hay một Put option cho họ quyền bán. Với giá đã định, người nắm Call option có lợi khi giá chứng khoán của công ty tăng trên thị trường chứng khoán vào lúc đến hạn mua, thì được mua với giá cũ. Nếu giá chứng khoán xuống thì người có Put option có lợi vì được bán cho công ty với giá đã định cao hơn giá hiện thời. Phần thưởng cho họ nằm ở sự chênh lệch giá.

Cách thứ hai là ấn định quyền (rights) cho người nắm cổ phiếu thông thường. Có rights họ được quyền mua một số cổ phiếu thông thường mới phát hành với một giá đã ấn định, nếu mua trước một ngày nào đó thường là một năm. Đến ngày hết hạn mà giá chứng khoán của công ty lên thì họ có lời vì được mua với giá cũ.

Cách thứ ba là Cổ phiếu bảo đảm (stock warrant) dành cho những ai có cổ phần ưu đãi hay có trái phiếu. Ai có nó sẽ được mua chứng khoán của công ty với giá đã định trước một ngày hết hạn nào đó. Khi ấy nếu giá lên thì họ có lời.

Những cách “dụ dỗ” này giống như là giấy bạc bọc kẹo thường hay kẹo cao su để khuyến khích nhà đầu tư góp thêm vốn. Ở đây chúng ta chỉ tập trung vào việc huy động vốn nên không đề cập đến những vấn đề khác của công ty. Tóm lại, ở Mỹ cổ phiếu phát ra thu về như thế được là vì công ty được chủ động về vốn, không ai quản lý vốn của họ. Luật pháp kinh doanh của Mỹ coi số vốn đã đăng ký là tài sản để trả nợ khi công ty phá sản. Vốn phải phục vụ kinh doanh, nên trong hạn mức vốn đã đăng ký với chính quyền, công ty có quyền tăng hay giảm một cách linh hoạt số vốn ấy; có sao thì trả lời với chủ nợ sau này. Để có vốn dài hạn lúc đầu, hay tăng vốn sau này; công ty bán các loại cổ phiếu thường và ưu đãi. Nếu những thứ này chỉ bán cho một nhóm nhỏ, gồm những người thân quen, thì họ không phải đăng ký ở Sở giao dịch chứng khoán. Nếu bán cho công chúng thì phải đăng ký. Trong những lần tăng vốn sau, công ty có thể ấn định các loại warrants, options và rights, và những thứ này cũng được bán ra thị trường. Dù bán cho công chúng hay bán trong chỗ riêng tư, thì công ty vẫn phải làm ăn lời lãi, nếu không thì chẳng có tiền chia lời hay trả lãi cho cổ đông.

Với những quy định về huy động vốn như vậy, các công ty sẽ luôn hoạt động rất nhộn nhịp kể cả trong những thời điểm giá chứng khoán tụt dốc. Đồng thời với đó, các công ty thường xuyên có được những nguồn vốn cần thiết phục vụ hoạt động kinh doanh của mình trên thương trường.

(Tổng hợp)

Khởi nghiệp hiện nay ở Việt Nam có  nhiều hình thức nhưng phần lớn nó tập trung ở giới trẻ . Trong khuôn khổ này tôi chỉ muốn đề cập chủ yếu đến quá trình tìm kiếm nguồn vốn khởi nghiệp của giới trẻ.

Tại sao bạn phải tìm vốn khi khởi nghiệp ?

Nếu bạn là con của Bill Gate hoặc con cái của các vị sau đây thì tôi sẽ không bao giờ hỏi bạn câu này và bạn là phần nhỏ nhất của thế giới. Còn lại tất cả các bạn trẻ khi khởi nghiệp kinh doanh đều cần vốn.

Số lượng vốn phải phù hợp với ý định kinh doanh của bạn, chúng ta không thể đầu tư 10 tỷ vào một cửa hàng bia tươi bình dân cũng như không thể bỏ ra 10 triệu nếu muốn mở công ty chứng khoán...

Vấn đề của bạn là cần bao nhiêu vốn cho những quyết định kinh doanh của mình. Hãy lấy một tờ giấy và một cái bút và ước lượng khách quan một cách có thể hoặc nhờ một người có kinh nghiệm giúp đỡ. Nên nhớ tiền bạn nghĩ và số tiền thực tế bạn cần luôn chênh lệch nhau tương đối.

Bạn cần tìm vốn vì các lý do sau

• Có ý tưởng kinh doanh nhưng không có hoặc có quá ít vốn
• Bạn cần một nguồn tài trợ cho quá trình khởi nghiệp

Nhiều bạn trẻ khi bắt tay vào khởi nghiệp đã sớm dừng cuộc chơi chỉ vì thiếu vốn. Bài toán vốn là bài toán không chỉ xuất hiện khi bắt đầu khởi nghiệp mà còn đi theo trong cả quá trình kinh doanh.Trên thế giới có rất nhiều dịch vụ hỗ trợ kinh doanh và hỗ trợ tài chính còn ở Việt Nam hiện nay việc hỗ trợ khởi nghiệp rất yếu kém, yếu kém tại ngay khâu thực tế. Hàng trăm cuộc thi  về khởi nghiệp được mở ra nhưng ít cuộc thi đưa các ý tưởng kinh doanh trở thành hiện thực. Các giải thưởng được tung hô và ăn mừng là vừa đủ và hầu hết là chấm dứt dự án. Thậm chí tệ hơn có những bạn trẻ khi được các doanh nghiệp đầu tư vốn lại lấy xây nhà, tậu xe, cưới vợ. Các ngân hàng thơ ơ với các kế hoạch khởi nghiệp, các quỹ đầu tư tại Việt Nam chưa hoặc không quan tâm tới vấn đề khởi nghiệp.

Vốn để làm gì?

Vốn dùng làm gì cũng là một câu hỏi hay và khó đối với doanh nghiệp. Riêng vấn đề này tôi muốn các saganor cùng nhau thảo luận để bổ sung.

Tìm vốn như thế nào?

Có nhiều cách đề tìm vốn khi khởi nghiệp mỗi cách đều có những điểm hay và không hay. Nhiều người luôn loay hoay với một mớ bòng bong mà  không biết đâu là điểm đầu đâu là điểm cuối. Lời khuyên trước khi bạn bắt tay vào tìm vốn là nên có một kế hoạch không cần cụ thể nhưng nó phải có các dự trù về tài chính trong quá trình khởi nghiệp. Kế hoạch này sẽ như một tấm bùa hộ mệnh giúp bạn phần nào đương đầu với những khó khăn trong tương lai. Những nguồn vốn bạn có thể tìm kiếm  và huy động được là:

Nguồn vốn tại bản thân: Gia đình, họ hàng, bạn bè, các tài sản có thể đem thế chấp (Nhà cửa, phương tiện đi lại,bằng sáng chế, phát minh, thậm chí là ý tưởng kinh doanh của bạn…). Những nguồn vốn này có thể huy động được gọi là vốn chủ sở hữu.

Nguồn vốn từ bên ngoài:

Ngân hàng : Như đã nói ở trên , Ngân hàng vẫn luôn là một địa chỉ tin cậy để huy động vốn và một dự án kinh doanh có thể là chìa khóa giúp bạn mở cánh cửa của két bạc.

Quỹ đầu tư : Một địa chỉ đáng tin cậy khi khởi nghiệp là xin tài trợ từ một quỹ đầu tư tài chính. Việc huy động vốn từ quỹ đầu tư sẽ là con dao hai lưỡi với bạn , nó đem lại cho bạn tiền bạc và ràng buộc. Bạn sẽ là người hùng hoặc kẻ chiến bại tùy thuộc vào cách mà bạn có trách nhiệm với những đồng tiền của người khác.

Các nhà đầu tư: Bạn đã bao giờ muốn trình bày ý tưởng kinh doanh hoặc dự án của mình tới các nhà đầu tư chưa? Những nhà đầu tư này có thể là nhóm 1 hoặc nhóm 2 hoặc là những cá nhân, doanh nghiệp quan tâm tới bạn và ý tưởng của bạn. Bạn cũng đừng quá bi quan vào những lời nhận xét của tôi về các cuộc thi. Ở đâu tạo ra cơ hội ở đó có những nhà đầu tư. Rất nhiều dự án sau khi tham giự các cuộc thi khởi nghiệp đã nhận được sự quan tâm và đầu tư.

Hành trình khởi nghiệp luôn là con đường chông gai và đầy những khó khăn.Hành trang bạn có thể mang theo là tất cả những kiến thức, kinh nghiệm từ cuộc sống. Hãy luôn đặt mục tiêu cho bản thân và sự nghiệp của mình. Nhưng dù mục tiêu như nào hãy nhìn vào thực lực (tiền trong túi ) để có những con đường đi phù hợp nhất.

Bạn có một ý tưởng hay, một kế hoạch khả thi và cần một số vốn để biến chúng thành hiện thực. Nhưng bạn đã có sự chuẩn bị cần thiết, cũng như đã thu thập đầy đủ thông tin có thể thuyết phục các nhà đầu tư cấp vốn cho bạn chưa? Bạn có biết các nhà đầu tư sẽ chú ý và đòi hỏi những gì không?

Sẽ có một số vấn đề cơ bản bạn phải nắm vững trước khi ngồi xuống bàn thảo với các nhà đầu tiềm năng. Chỉ cần có bất cứ chi tiết nào còn vướng mắc thì khả năng huy vốn khó có thể thành công, bởi vì các nhà đầu tư sẽ giảm lòng tin vào bạn. Vậy đâu là những vấn đề quan trọng nhất mà bạn cần quan tâm? Dưới đây là câu trả lời cụ thể.

1. Có một kế hoạch kinh doanh rõ ràng

Trước mỗi quyết định bỏ vốn, các nhà đầu tư thường xem xét độ tin cậy, tính khả thi và uy tín của dự án kinh doanh. Nếu bạn muốn sớm nhận được quyết định đầu tư, thì một bản kế hoạch kinh doanh chứng minh hiệu quả của của đồng vốn đầu tư sẽ là rất cần thiết và dự án đó càng trung thực, rõ ràng bao nhiêu sẽ càng tốt bấy nhiêu.

Kế hoạch kinh doanh phải được trình bày ngắn gọn, súc tích, bao quát nhiều lĩnh vực khác nhau và cung cấp đủ các chi tiết có thể thoả mãn tất cả các câu hỏi của nhà đầu tư về khả năng hoàn thành các mục tiêu đề ra. Các nhà đầu tư sẽ tiến hành xác minh, nếu phát hiện có chi tiết thiếu trung thực, họ sẽ đặt vấn đề về độ tin cậy đối với bạn.

2.  Cung cấp báo cáo tài chính cụ thể về thu nhập (lưu lượng tiền mặt) trong vòng 3 – 5 năm trước đó.

Bạn cần chuẩn bị để giải trình về các tài sản (nhà cửa, cổ phiếu, quỹ hưu trí, tài khoản tiết kiệm…) và các khoản nợ (cầm cố, vay tiêu dùng, nợ thẻ tín dụng…) nhằm thể hiện sự minh bạch về tài chính. Điều này rất quan trọng vì nó chứng minh cho nhà đầu tư thấy rằng các thành viên trong hội đồng quản trị hay tập thể quản lý công ty đang có một số vốn nhất định trong dự án kinh doanh. Việc đòi hỏi các nhà đầu tư ủng hộ ý tưởng kinh doanh của bạn sẽ đặc biệt khó khăn, nếu bạn không có bất cứ giải thích nào về những nguy cơ về rủi ro thua lỗ mà họ có thể phải đối mặt.

Thông qua báo cáo của bạn, các nhà đầu tư sẽ có cơ hội phân tích những số liệu thu chi, thực trạng hoạt động của công ty bạn thế nào, mức độ lành mạnh và minh bạch tài chính ra sao… Khi các nhà đầu tư hiểu rõ báo cáo tài chính do bạn đưa ra, họ sẽ biết được tình hình nội bộ của công ty, dự đoán được lợi nhuận trong tương lai, biết được dự án kinh doanh có khả thi hay không. Bản báo cáo tài chính cũng giúp nhà đầu tư biết được đồng vốn họ bỏ ra có an toàn không, có ý nghĩa tích cực đối với thực trạng của công ty bạn hay không.

Ngoài ra, việc huy động vốn và và trình bày các năng lực tài chính còn thể hiện cam kết tài chính của bạn đối với hoạt động kinh doanh cụ thể. Các nhà đầu tư sẽ xem xét giá trị ròng của công ty bạn và các hệ số chuẩn mực về tài chính để cân nhắc các quyết định đầu tư.

3. Đảm bảo rằng đội ngũ quản lý là một tập thể hoàn toàn thích hợp

Nếu không thể đưa những nhà quản lý này tới cuộc họp, thì bạn cần phải có được chữ ký của họ xác nhận về việc họ đồng ý đảm nhận các nhiệm vụ kinh doanh nhất định trong công ty, cũng như bản sơ yếu lý lịch chi tiết mô tả về kiến thức chuyên môn, trình độ học vấn và kinh nghiệm của họ. Dựa vào đó, các nhà đầu tư sẽ có những đánh giá chính xác nhất về khả năng hoàn thành công việc của các nhà quản lý trong dự án kinh doanh mới.

Bên cạnh đó, bạn cần đảm bảo rằng công ty của bạn đã thiết lập một ban quản trị có khả năng giám sát chặt chẽ hoạt động của dự án kinh doanh mới, đồng thời dành ra một hoặc hai vị trí để các nhà đầu tư đảm nhận hay bổ nhiệm đại diện của họ thay mặt tham gia. Bạn hãy thành lập một ban cố vấn chính thức bao gồm các cá nhân sẽ làm việc với những người điều hành và các nhà đầu tư trong suốt thời gian thực hiện dự án. Cuối cùng, bạn nên chuẩn bị một số văn bản và tài liệu của luật sư chuyên môn và nhân viên kế toán về dự án kinh doanh, chẳng hạn như hợp đồng liên doanh, giao kèo góp vốn, thư đầu tư, bản cân đối kế toán và giải trình thu nhập, tài liệu về các sáng chế hay các quyền sở hữu trí tuệ khác, đề cương vốn ban đầu của các thành viên sáng lập, tỷ lệ cổ phần của họ trong dự án kinh doanh… Nếu thiếu những thông tin này, các nhà đầu tư sẽ quay lưng lại với bạn cho đến khi các nhân tố thiếu sót được bổ sung và bảo đảm.

Nếu bạn chứng minh được với các nhà đầu tư về khả năng quản lý, kỹ năng hoạt động, năng lực điều hành cũng như sự nhạy bén trong kinh doanh của các nhà quản lý… thì bạn sẽ có lợi thế rất lớn trong việc huy động vốn, bởi năng lực điều hành luôn là một trong những yếu tố then chốt mà nhà đầu tư phải xem xét và cân nhắc trước khi ra quyết định.

4. Chuẩn bị đầy đủ các tài liệu về nguồn cung lẫn nhu cầu trên thị trường

Nếu bạn vừa tiếp xúc với các nhà cung cấp nguyên vật liệu phục vụ sản xuất, hay bạn đã đạt được thoả thuận về các điều khoản hợp tác cụ thể, điều khoản giảm giá có lợi…, bạn nên đem theo những tài liệu này tới cuộc hội kiến với các nhà đầu tư tiềm năng. Tài liệu này sẽ cho thấy bạn đã bắt tay vào công việc chuẩn bị cho dự án kinh doanh và xem ra mọi việc tiến triển khá thuận lợi. Bạn cũng nên giới thiệu một số thoả thuận với những người mua tiềm năng, những khách hàng tương lai cho sản phẩm/dịch vụ của bạn trên thị trường mục tiêu, và nên để các nhà đầu tư xem các bức thư với những nhân vật này nhằm thể hiện rằng bạn đang trong thời gian đàm phán về một vài hợp đồng cung ứng hay phân phối nào đó mà dự án kinh doanh mới sẽ có khả năng đáp ứng nếu bạn huy động được đầy đủ vốn.

5. Đảm bảo rằng sản phẩm/dịch vụ của bạn đang được sử dụng, ít nhất là dưới phiên bản thử nghiệm

Bạn cần có mô hình hoạt động của thiết bị, hay bản mẫu của sản phẩm để các nhà đầu tư có thể sờ thấy tận tay và kiểm tra tính năng. Nếu đó là một dịch vụ, bạn hãy để các nhà đầu tư thấy được quy trình sẽ diễn ra như thế nào và phục vụ các khách hàng mục tiêu ra sao. Một ý tưởng kinh doanh tồi chắc chắn sẽ không nhận được vốn đầu tư, vì vậy, bạn hãy thuyết trình sao cho các nhà đầu tư thấy rằng dự án kinh doanh của bạn có tính khả thi cao cùng một triển vọng sáng lạn.

Tóm lại, bạn có thể cân nhắc tới việc huy động một khoản vốn nhất định nếu bạn tính toán thấy rằng lợi nhuận thu được từ dự án kinh doanh mới này sẽ cao hơn các chi phí huy động vốn như cổ tức hay lãi suất cho vay. Nhưng bạn không nên huy động vốn để trang trải các khoản lỗ của công việc kinh doanh hiện tại, bởi vì việc này có thể đẩy bạn vào tình trạng khó khăn hơn về tài chính. Thay vào đó, bạn hãy cắt giảm chi phí, hợp lý hoá hoạt động kinh doanh và chỉ nên tập trung vào các dự án kinh doanh chắc chắn sẽ mang lại lợi nhuận.

Khi cả 5 vấn đề trên đã sẵn sàng, các nhà đầu tư sẽ nhìn nhận rằng bạn thực sự nghiêm túc với dự án kinh doanh của mình và họ cũng hiểu rằng bạn đã hoàn thành tốt các nhiệm vụ ban đầu của bạn. Và đương nhiên, họ sẽ suy nghĩ về sự sẵn sàng theo cách: Bạn có đủ cơ sở và độ tin cậy để đón nhận các nguồn vốn đầu tư.

(Dịch từ Entrepreneur)

Tôi trăn trở nhiều khi viết bài này. Ngay chỉ cái tên thôi cũng làm tôi suy nghĩ nhiều. Nên đặt là “Làm giàu rất khó” hay “Làm giàu không hề dễ”. Đặt thế nào để toát lên ý mình định nói, để tránh hiểu lầm. Tôi viết bài này bởi đã được nghe nhiều người nói, thuyết giảng rằng – làm giàu không khó.

Nếu coi ý kiến “làm giàu không khó” là lời khích lệ, là sự động viên, là cách để những người muốn làm giàu không bị nhụt chí thì tôi hoàn toàn đồng ý. Cần khuyến khích, cổ vũ các bạn trẻ và những ai chưa giàu có làm giàu một cách chính đáng. Còn chuyện để trở nên giàu có, thực sự giàu có, giàu có bằng chính trí tuệ, công sức của mình thì tôi thấy không hề dễ. Thậm chí là khó.

Giám đốc Nguyễn Mạnh Hùng. Ảnh: P.H.

Tôi có đọc và nghiên cứu về cuộc đời cũng như cách và quá trình làm giàu của nhiều tỷ phú trên thế giới thì thấy rằng phần nhiều họ có xuất phát điểm không thuận lợi. Có nhiều người trong số họ khởi nghiệp khá vất vả. Họ trải qua nhiều thất bại. Họ đồng hành cùng biết bao thử thách. Không ít lần, họ trở thành người trắng tay. Không biết bao đêm, họ mất ngủ. Chẳng biết bao lần, họ gần như phát điên. Họ ngày đêm trăn trở với sự nghiệp, với việc làm giàu của mình. Và họ trở nên giàu có. Họ thật sự trân trọng những đồng tiền họ kiếm được. Họ biết rằng làm giàu là quá khó. Các doanh nhân Việt Nam cũng vậy. Những người giàu Việt Nam cũng rất cực nhọc để làm ra đồng tiền. Và, họ hiểu rằng làm giàu không hề dễ.

Tôi không bao giờ quên những đồng tiền đầu tiên tôi kiếm được khi học lớp 4. Ông bà nội tôi ở quê nuôi lợn. Vào thời đó, người ta dùng phân chuồng để bón ruộng, mà phân chuồng hình thành từ rơm, rạ, cỏ và phân lợn. Sau khi được những chú lợn quần nát để rồi rơm, rạ, cỏ ngấm cùng những gì lợn thải ra trong nửa năm trời người nông dân có phân chuồng để bón ruộng. Một năm cấy 2 vụ lúa, tức một năm cần 2 mẻ phân chuồng.

Tôi đã nhận ra cơ hội này và đã “dành” được “hợp đồng” đầu đời của mình. Tôi đi cắt cỏ bán lại cho chính ông bà nội mình. Mỗi gánh cỏ được một hào. Đống cỏ cao ngất trước cửa chuồng lợn nhà ông bà nội tôi là kết quả của “hợp đồng” đáng nhớ này. Cũng nhờ sức lao động, sự cần cù chăm chỉ và sự “đàm phán” với ông bà nội mà tôi có đến cả chục đôla khi còn bé xíu. Để rủng rỉnh tiền mua bút mực, giấy vở, dụng cụ học tập và sách,… Nhà tôi khi đó nghèo lắm. Nghèo kiết xác – như người làng vẫn nói.

Tôi cũng không quên các năm từ lớp 4 đến lớp 7 mình đi cắt cỏ nuôi trâu và thực hiện “hợp đồng” với ông bà nội cùng “dụng cụ hành nghề” là đôi quang gánh phải buộc lên rất cao. Người tôi quá thấp để có thể sử dụng được đôi quang và chiếc đòn gánh của người lớn! Thời đó người ta chưa làm ra quanh gánh cho trẻ con. Tôi cũng chẳng bao giờ quên được những lần bị gió thổi bay xuống ruộng hay bờ đê bởi mình không đủ sức chống chọi với gió. Nhất là gió của những ngày giông tố bất ngờ.

Và có lẽ ngay khi mới học lớp 7 tôi đã có số tiền vài chục đồng, tương đương với cả vài chục đôla thời bây giờ. Những đồng tiền đã giúp tôi không phải xin tiền cha mẹ. Tôi thậm chí đã biết và có cơ hội trợ giúp cha mẹ mình trong miếng cơm, chén nước mỗi ngày. Cũng từ khi đó đến mãi bây giờ tôi không phải xin tiền bố mẹ nữa.

Một trăm đôla đầu tiên tôi tự mình kiếm được khi học dự bị tiếng Nga (chuẩn bị trở thành sinh viên năm thứ nhất đại học) khi học tại khoa Dự bị trường Đại học Tổng hợp Matxcơva mang tên Lomonosov. Khu ký túc xá chúng tôi ở khi đó là phố Svernhika, số nhà 19. Ngay năm dự bị này tôi đã có cơ hội cầm trên tay, có cơ hội sở hữu thật sự những đồng đôla thật. Câu chuyện là khi đó các bạn sinh viên nước ngoài, nhất là sinh viên da đen bán đôla Mỹ lấy rúp Nga để tiêu (3 rúp một đôla). Những người có nhu cầu mua lại với giá 3,3 rúp lấy 1 đôla. Lãi suất 10%. Quay vòng càng nhanh, lãi càng nhiều. Vốn không phải bỏ ra thì còn gì tốt hơn. Nhưng kiếm những đồng đôla đầu tiên đó cũng không dễ. Tổn hại nơ ron thần kinh. Mất thời gian. Nguy hiểm. Rủi ro. Và tôi biết ngay từ khi đó rằng làm giàu không dễ.

Cùng trong năm dự bị tiếng Nga tại thủ đô của Liên Xô những năm 80 của thế kỷ trước tôi được sở hữu 1.000 đôla đầu tiên. Thời đó đôla Mỹ bị cấm. Người Việt Nam (và cả người dân các nước xã hội chủ nghĩa) không được dùng đôla nói chi đến chuyện sở hữu. Chỉ có người các nước tây Âu, châu Phi, châu Mỹ… mới có quyền có và sử dụng ngoại tệ mạnh. Nếu bị phát hiện sở hữu hay sử dụng ngoại tệ mạnh có nguy cơ bị đuổi về nước.

1.000 đôla lúc đó tương đương với quãng 3.000 rúp là con số rất rất lớn đối với những ai chuẩn bị là sinh viên năm thứ nhất. Mà nó cũng là rất lớn đối với tất cả mọi người vì học bổng một tháng chỉ có 80 rúp, một chiếc bàn là chỉ có 7 rúp, một dây may xo để làm bếp điện chỉ có 25 xu, 1 cốc nước có ga chỉ là 1-3 xu mà thôi. Tiền giá trị vô cùng. Nhất là khi dùng tiền đó mua thuốc tây, mua đồ điện, áo bay gửi về Việt Nam.

Từ mốc 1.000 đôla lên mốc 10.000 đôla là cả một câu chuyện

Kiếm tiền và làm giàu ai đó tưởng dễ nhưng không hẳn như vậy. Người kinh doanh phải tính toán và lo đủ thứ. Phải tính được các rủi ro. Phải tự lên kế hoạch kinh doanh chi tiết. Phải có tư duy tổng thể. Phải quản lý được tiền. Phải quay vòng đồng tiền nhanh nhất. Mà thời đó có ai trong chúng tôi được học về quản trị kinh doanh, về bán hàng, về kiếm tiền đâu. Bao cấp mà. Nhất là lũ sinh viên ngu ngơ từ vùng quê nghèo xuất ngoại chúng tôi.

Một kỷ niệm không bao giờ quên trong cuộc đời là tôi đã phải chứng kiến nỗi buồn tê tái: Mất 17.000 đôla trong khi tổng tài sản chỉ có 13.000. Tôi đã hầu như mất trí nhớ. Tôi đã hầu như phát điên. Tôi đã thất vọng và cảm thấy chán nản vô cùng. Tôi thấy cô đơn và bất lực. Và khi đó, tôi mới thấu hiểu ý nghĩa của 2 từ thiêng liêng này. Cô đơn và bất lực. Số tiền mất mát quá lớn. Lớn quá mức tưởng tượng của một cậu bé thời đó.

Một bài học cũng rút ra từ đó trong tôi rằng tư duy làm giàu là quan trọng nhất. Muốn giàu thì phải có tư duy làm giàu. Nếu có tư duy làm giàu rồi thì dù có mất trắng tay cũng bắt đầu lại từ đầu và làm giàu lại một cách nhanh chóng hơn và không quá đỗi khó khăn. Tư duy làm giàu là mấu chốt, là bắt đầu của mọi bắt đầu. Sau này có cơ hội đi Mỹ, đi Anh, đi Australia, đi Nhật,… tôi có mua mua được nhiều sách dạy làm giàu bằng đủ các thứ tiếng. Tôi đã đọc ngấu nghiến để học, để hiểu, để biết cách làm giàu một cách bài bản. Tôi cũng đã may mắn mua được cuốn “Think and grow rich” của Napoleon Hill. Ở đó tôi tìm thấy nhiều điểm giống tư duy của tôi ngày xưa. Cuốn sách trở thành cẩm nang, sách gối đầu giường của tôi ngay từ khi mua được. Đi đâu cũng thường mang theo. Để đọc. Để ngẫm. Để ứng dụng. (Và may mắn thay chúng tôi đã mua được bản quyền cuốn này và xuất bản ra tiếng Việt với cái tên “Think and grow rich – 13 nguyên tắc nghĩ giàu làm giàu”). Cuốn sách đã mang lại lợi lộc lớn cho rất nhiều doanh nhân, rất nhiều bạn bè tôi, rất người muốn và đang làm giàu (như chị Trang, giám đốc John Robert Powers, như anh Steve Gandy phó chủ tịch tập đoàn Metso…)

Cái mốc có 100.000 đôla rất đáng nhớ

Tôi không bao giờ quên rằng mình đã để nguyên cọc tiền còn nguyên đai nguyên kiện, nguyên serie, còn bọc nguyên trong bao ny lông trong suốt để ngắm. Tôi đã ngắm rất lâu. Tôi đã ngủ cùng cọc tiền nguyên đai này suốt một đêm và trải qua những phút giây sung sướng hiếm có. Sau này khi có nhiều tiền hơn, những cảm giác ngất ngây khi sở hữu và ngắm những đồng tiền không còn nữa. Hay nói đúng hơn là không thể bằng một phần của cái ngày đáng nhớ này.

Tôi nhớ rằng đã không biết bao nhiêu lần mình bị đói khi đang sở hữu một đống tiền. Đói vì nhiều khách hàng đến mua hàng. Mà toàn những lô hàng lớn, những hợp đồng “ngon”. Mình thì không muốn từ chối. Không muốn mất khách. Họ đến lấy hàng đúng vào lúc ăn trưa, ăn tối. Nhiều ngày đứt bữa. Nhiều hôm nhai cơm như nhai rơm, nhai trấu. Còn cảm giác gì nữa đâu.

Tôi không thể quên rằng đã bao lần nằm đói ở sân bay. Tiền có bao nhiêu đã mua hết hàng. Chỉ tính toán để có đủ tiền đi taxi, tiền thuê bốc vác. Nhưng máy bay chậm vì sương mù, vì tuyết rơi nhiều, vì sự cố kỹ thuật, vì trăm nghìn nguyên nhân khác. Biết vậy nhưng lần khác vẫn đói, vẫn không còn tiền để ăn – tham quá. Người kinh doanh luôn dùng tối đa số tiền, huy động tối đa tài chính để kiếm tiền, để xoay vòng. Để giàu nhanh. Để thật nhanh.

Người có tiền, sở hữu nhiều tiền nhưng phải chịu rét cắt da cắt thịt. Phải chịu cái nóng như thiêu như đốt. Phải chịu muỗi cắn, ong châm. Phải “ngấm” mồ hôi đầm đìa như tắm. Người có nhiều tiền nhưng nhiều khi cũng chẳng được hưởng thụ, được sướng, được làm người giàu.

Mỗi đồng tiền kiếm ra là những giọt mồ hôi. Những giọt mồ hôi không chỉ thấm trên quần, trên áo, trên tóc, trên da mà ngấm vào từng đồng tiền. Mồ hôi ngấm vào khi ta nhận, khi ta đếm. Mỗi đồng tiền kiếm ra là chứa đựng những nơ ron thần kinh bị hao tổn, những suy nghĩ và tính toán, những phương án và biện pháp. Nhiều khi người doanh nhân có tâm trạng hơn cả ngồi trên đống lửa. Nhiều khi doanh nhân gần như điên khùng, nhiều khi tưởng chừng không thể vượt qua. Nhất là khi khủng hoảng.

Mỗi đồng tiền kiếm ra là những vất vả, gian nan, những cực nhọc khó tưởng tượng. Bao đêm không ngủ. Bao sáng thức giấc khi cả thế giới đang ngủ ngon. Bao nhiêu ngày không nhìn thấy ánh mặt trời. Bao đêm thức chỉ nghe thấy tiếng tíc tắc của đồng hồ.

Bao doanh nhân chúng ta ăn trưa chỉ là cái bánh mỳ kẹp, là bát phở nguội, là đĩa cơm bình dân. Ngồi ăn ngay tại bàn làm việc. Bao doanh nhân phải ngủ gục trên bàn. Nhiều doanh nhân, tôi biết, qua đêm tại cơ quan. Chuyện nửa đêm mò về nhà khi cả nhà đã ngủ say là chuyện thường. Cá biệt, có những trường hợp cha con cả tuần không gặp nhau: cha về thì con đã ngủ. Con đi học sáng thì cha chưa tỉnh giấc.

Tôi viết bài này trong lúc đang triển khai chương trình “15 phút tư duy” giai đoạn 2 tại các trường đại học trên cả nước. Tôi muốn các em sinh viên thay đổi tư duy. Cần có tư duy đúng trong mọi phương diện, trên mọi lĩnh vực. Tư duy làm giàu. Tư duy thành công. Tư duy quản lý mới. Tư duy học và hành. Tư duy khởi nghiệp. Tư duy đọc sách siêu tốc…. Các trường đại học tại HN và TP HCM đã tổ chức và tôi đến để mong muốn giúp các em thay đổi tư duy. Ngay sáng nay là chương trình tư duy sáng tạo tại Đại học FPT TP HCM.

Từ hàng chục chương trình này, với hàng nghìn bạn sinh viên tham gia tôi nhận thấy rằng, các bạn trẻ ngày nay khát khao làm giàu. Quyết tâm làm giàu của thế hệ trẻ thật là mạnh mẽ. Tôi hoàn toàn tin tưởng rằng các em sẽ thành công. Trong quá trình giảng dạy, thuyết giảng hay trao đổi, tôi nhận thấy sinh viên Việt Nam chúng ta nắm kiến thức kinh doanh cơ bản khá tốt. Các em rất thông minh, nhanh nhẹn, có nhiều ý tưởng. Tuy nhiên, các em đang thiếu thực tế thương trường, ít va chạm. Các em chưa thật sự có những người “thầy” có kinh nghiệm và trải nghiệm. Hơn nữa có lẽ các em chưa có tư duy làm giàu thật sự đúng, khát khao làm giàu chân chính chưa thật sự mạnh. Tôi muốn các em học được nhiều hơn nữa từ những người đi trước: từ thành công và thất bại. Để các em rút ngắn thời gian, giảm bớt vấp ngã và trở nên giàu có nhanh hơn và bền vững. Tôi muốn các em hiểu rằng làm giàu không dễ nhưng hoàn toàn có thể. Muốn giàu có phải có tư duy của một người giàu. Muốn trở thành triệu phú phải có tư duy của triệu phú.

Làm giàu không dễ. Tuy nhiên làm giàu cũng là trách nhiệm của mỗi chúng ta. Cần phải làm giàu để giúp mình, giúp gia đình mình, giúp quê hương mình và giúp đất nước mình. Đất nước Việt Nam chúng ta sẽ trở nên giàu có khi có rất nhiều, rất nhiều doanh nhân, rất nhiều, rất nhiều người giàu.

Nguyễn Mạnh Hùng
Chủ tịch HĐQT kiêm Giám đốc Thái Hà Books

Nguồn: VnExpress

Trong chúng ta ai cũng có một công việc trước hết để kiếm sống, sau là làm giàu. Có người thành công, có người thất bại. Có người rất hài lòng, có người bất mãn, có người coi đó chỉ là một bước tạm thời trong lúc “quá độ”. Và ai cũng mong muốn sẽ thành công. Nhưng mọi người đã làm việc ra sao? Kết quả thế nào?

Một chị giúp việc tốt bụng làm trong một gia đình ở Hà Nội đã 9 năm, chị được chủ nhà rất tin tưởng, thân thiết như ruột thịt. Ngoài mức lương luôn khá hơn những “đồng nghiệp” xung quanh một chút, chị còn được mua bảo hiểm xã hội để sau này về già có lương hưu.

Nhưng cũng ra Hà Nội làm giúp việc, một cô bé mới 16 tuổi đã giết chết chủ nhà một cách dã man nhằm cướp của, để rồi bây giờ nhận mức án 18 năm tù. Cha mẹ đau lòng, xã hội nhức nhối, và tương lai của cô sau này sẽ ra sao?

Một cậu sinh viên Bách Khoa mới ra trường làm lập trình viên trong một công ty tin học. Bắt đầu với mức lương “phó bình dân”, chẳng hề gì, cậu cần mẫn học hỏi đàn anh để hoàn thành bằng được trách nhiệm của mình. Chẳng bao lâu sau cậu thành thạo mọi việc, dự án cậu quản lý chẳng ai phải phàn nàn. Sau 8 năm, bây giờ cậu là một trong những trụ cột “cứng” rồi, không những lương thưởng cao công ty còn chia cổ phần để gắn bó với cậu lâu dài.

Cậu này có cô bạn cùng lớp đại học luôn tự coi mình là “ngôi sao tương lai”, đi xin việc ở đâu cũng khoe khoang về những khả năng “hơn người”. Bởi vậy khi nhận được công việc bình thường cô cho rằng không “xứng tầm”. Sau khi làm một thời gian chẳng có gì thay đổi, cô kết luận “sếp” không biết đánh giá “đúng chất” con người, cô tìm một công ty khác. Nhưng lãnh đạo của công ty mới hình như cũng không biết “nhìn nhận”, chẳng mấy chốc cô lại chán. Rốt cuộc, 8 năm trời nay cô chạy hết công ty này sang công ty khác, vào Nam ra Bắc đủ cả, cứ lâu lâu lại thấy cô lãnh lương “thử việc”. Cô cũng chán ngán cảnh này tới stress và thường than vãn với mọi người là “không hiểu sao số tôi đen thế”. Có bạn nào giống cô ấy không? Xin thưa rằng số phận chỉ tạo hoàn cảnh còn quyết định kết quả xấu tốt ra sao là do con người chúng ta suy nghĩ và hành động có đúng đắn hay không mà thôi.

Có ông chủ 8x cũng “số đen”, vừa lĩnh án 9 năm tù. Bản thân tôi đã từng có vài lần tiếp xúc, đó là một chàng trai thuộc diện thông minh, năng động, khả năng ngoại giao, kinh tế đều được. Có lẽ nhờ đó cậu nắm bắt được tâm lý muốn kiếm tiền “vừa nhanh, vừa dễ, vừa nhiều” của thiên hạ nên cậu đã “tạo điều kiện” cho họ. Chương trình đầu tư tài chính đa cấp hưởng lãi cao (nhưng kết quả là mất cả chì lẫn chài) của cậu chỉ trong một thời gian ngắn đã thu hút mấy ngàn nhà đầu tư gửi tiền vào. Tôi thấy tiếc cho đời cậu, có tài mà vận dụng không đúng chỗ, kết cục thê thảm hôm nay là điều hiển nhiên. May mà pháp luật sớm phát hiện ra cách “làm ăn” này và “thu xếp” cho cậu được ngồi “đúng chỗ” của mình cho tới khi bóc xong 9 quyển lịch.

Những ông chủ làm ăn bốc giời, hớt váng, hoặc bất chấp lương tâm, đạo lý (cho ra đời những sản phẩm rởm, những dịch vụ làm khốn khổ người sử dụng, trở thành mối nguy hại cho xã hội) thì những đồng tiền trái đạo này sớm hay muộn cũng phản chủ, cũng tan tành bởi quy luật cuộc đời. Các bạn trẻ hăng hái làm giàu đừng quên rằng chỉ những sản phẩm, dịch vụ tốt, có ích cho con người, cho xã hội mới tồn tại được lâu bền và đem lại sự giàu có, thành đạt đích thực cho các bạn.

Cuộc sống có những quy luật không thể đi ngược lại. Thực tế đã chứng minh ông trời chẳng cho không ai cái gì. Ta được cái này thì mất cái khác, đúng với những công sức, tâm huyết mình bỏ ra.

Người làm công bình thường (lương “ba cọc ba đồng”) thì ít lo nghĩ, có thời gian tận hưởng cuộc sống. Chỉ vất vả lúc chưa xong việc thôi, cứ hết giờ làm là thoải mái vô tư. Tài năng và công sức cống hiến tới đâu hưởng tới đó. Vận mệnh của công ty đã có “sếp” chịu trách nhiệm, mình cứ lương thưởng đầy đủ là êm ru. Còn các ông chủ thì chẳng bao giờ có khái niệm hết giờ, xong việc hay nghỉ ngơi thực sự. Nhìn họ bình thản vẻ bề ngoài thôi, trong đầu bề bộn lo toan và công việc. Ai đã từng trải qua mới hiểu việc đưa một sản phẩm hoặc một dịch vụ mới ra thị trường, rồi phát triển thành một thương hiệu mạnh nó “xương” như thế nào. Những người thành công quả là đáng khâm phục, họ phải đổ bao nhiêu công sức, thời gian, trí tuệ, tiền của mới có được thành quả mà mọi người nhìn thấy. Và họ luôn thèm cái cảm giác “như bác nông dân cày xong thửa ruộng”, được ăn thấy ngon miệng, ngủ ngon giấc, đầu óc không phải phân tán, ưu tư. Làm gì cũng có cái giá của nó là thế đấy.

Khi chúng ta chọn cho mình con đường tương lai không cần phải cố “đua” theo một trào lưu nào, hãy để cuộc đời cho công việc mình yêu thích và có khả năng thực sự, để bạn có niềm đam mê, thấy mình đã quyết định đúng, nếu thất bại cũng không hối hận. Và trước hết phải có tâm, có đức, có lòng nhiệt huyết, có trách nhiệm thì việc gì cũng mang lại thành công. Không phải ai cũng tìm được đúng ngành học, đúng hướng đi ngay từ đầu. Bạn cứ hoàn toàn tự tin chuyển đổi sang việc khác phù hợp với mình hơn. Chẳng có nhẽ gì mà chỉ mấy năm học đại học là quyết định cả cuộc đời (những sáu, bảy chục năm sau đó) phải “theo nghề”. Hiện nay số người làm không đúng ngành học ban đầu và đã thành công rất nhiều, người ta vẫn có câu “tay trái to hơn tay phải” mà!

Nếu bạn trẻ nào chọn con đường làm chủ thì hãy xác định đó là cả một quá trình vất vả, gian nan, đã đam mê rồi thì quyết đầu tư tới cùng, phải kiên trì làm bằng được. Nếu chọn con đường trở thành một người làm công thì dù ở đâu cũng hãy vận dụng hết tài năng, tâm huyết, để trở thành “cây cổ thụ” trong lĩnh vực chuyên môn của mình. Cả hai lựa chọn trên đều có cơ hội thành công và thất bại như nhau.

Mỗi người có một sự nghiệp riêng, làm công hay làm chủ cũng vậy, quan trọng là ai sẽ thành công? Cho dù làm gì cũng chỉ là một “con đường” mà bạn lựa chọn, không có con đường nào tốt hơn, vấn đề là ai sẽ đi tới đích?

Thành đạt không quan trọng là bạn làm thuê hay làm chủ. Theo tôi, trả lời được những câu hỏi dưới đây là ổn rồi:

(1) Việc bạn đang làm có chân chính, lương thiện không ?
(2) Việc đó có đúng với khả năng và ước vọng của bạn không ?
(3) Bạn đã suy nghĩ và làm việc hết mình chưa ?
(4) Sản phẩm (hoặc kết quả công việc) của bạn đã tốt nhất chưa ?
(5) Thu nhập có xứng với công sức bỏ ra hay không?

Các cụ ta vẫn nói “có đức mặc sức mà ăn”, càng ngày tôi càng thấy câu nói đơn giản này có ý nghĩa to lớn, đúng đắn và sâu sắc. Hơn bao giờ hết, câu nói này rất phù hợp và cần được nêu cao trong xã hội ngày nay, đặc biệt là với những bạn trẻ đang xây dựng sự nghiệp tương lai, bằng con đường nào cũng vậy. Nhớ nhé bạn trẻ, cái tâm, cái đức chính là nền tảng cho mọi thành công đích thực. Năm cũ đã qua rồi, chúc các bạn một năm mới thành công, hạnh phúc.